فصلنامه مطالعات تبلیغ دینی

فصلنامه مطالعات تبلیغ دینی

سناریوهای آینده کارکردهای فرهنگی تبلیغی مسجد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران و حوزه علمیه قم
2 دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
چکیده
در اندیشه اسلامی، مسجد نبض حیات جامعه و مهم‌ترین پایگاه تبلیغ دین است. مسجد ازطریق کارکردهای متنوعی عبادی ـ معنوی، فرهنگی ـ مناسکی اجتماعی و سیاسی و... به دعوت و تبلیغ دینی می‌پرداخته است. با مطالعه کارکردهای مسجد از صدر اسلام تاکنون به‌ویژه بعد از انقلاب اسلامی در می‌یابیم که این نهاد با تحولاتی مواجه بوده است. در همین راستا و به جهت زمینه‌سازی برای ایفای نقش مؤثرتر این نهاد در آینده جامعه و ضرورت سیاست‌گذاری صحیح در این زمینه، کارکردهای آینده مسجد به روش سناریونویسی مورد مطالعه قرار گرفته است تا حالت‌های بدیل برای آینده تبلیغی مسجد، بر پایه کارکردهای جدید آن ترسیم گردد. سناریوها چهره آینده هستند و هدف از آنها توصیف تصویرهای ممکن از شرایط پیچیده و متفاوت آینده است. در پژوهش حاضر، ابتدا تنوع و تطور تاریخی کارکردهای مسجد مرور شده، است سپس روندهای خُرد و کلان مؤثر بر آینده تبلیغی مسجد تبیین گشته و پیامد سنجی شده است و بدین وسیله پیشرانهای تغییر آینده تبلیغی مسجد معلوم شدند. درنهایت نیاز آینده مردم به‌عنوان مهم‌ترین پیشرانی که دارای عدم قطعیت است شناسایی شده و دو سناریو با محوریت دو کارکرد خدمات اجتماعی و معنابخشی به زندگی تعریف شدند و سناریوها به روش کارگاه مشارکتی بسط یافته و با تأیید خبرگان موضوع توصیف شده است.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Future Study of Missionary-Cultural Activities in Mosques

نویسندگان English

ahmad kohy 1
ebrahim abdi 2
hamid azizi 2
ali yavari 2
1 Tehran University and Qom Seminary
2 Bagheral Uloom University, peace be upon her
چکیده English

In Islamic thought, the mosque is the lifeblood of society and the most important base for the propagation of religion. The mosque has engaged in religious calling and propaganda through various religious-spiritual, cultural-ritual, social, and political functions. By studying the functions of the mosque from the beginning of Islam until now, especially after the Islamic revolution, we find that this institution has faced changes. In this regard, and in order to lay the groundwork for this institution to play a more effective role in the future of society and because of necessity of making correct policy in this field. The future functions of the mosque have been studied by the scenario writing method. In order to draw alternative modes for the future of the mosque's preaching based on its new functions.
Scenarios are the face of the future and their purpose is to describe possible images of complex and different future conditions. In the current research, first, the diversity and historical development of the mosque's functions have been reviewed, then the micro and macro trends affecting the future of the mosque's preaching have been explained and evaluated, and thus the reason for change in the future of the mosque's preaching have been determined. Finally, the "future needs of the people" were identified as the most important driver that has uncertainty, and two scenarios were defined with the focus on the two functions of "social services" and "giving meaning to life" and the scenarios were developed by the method of a collaborative workshop and approved by experts, the subject is described.
 

کلیدواژه‌ها English

mosque
society
future
function
scenario
drive
change

عنوان مقاله العربیة

الدراسة المستقبلیة فی نشاطات الثقافیة ـ التبلیغیة فی المساجد

چکیده العربیة
فی التفکیر الإسلامی یعتبر المسجد نبض حیاة المجتمع وأهم مقر لتبلیغ الدین. کان للمسجد مکانة رفیعة فی الدعوة وتبلیغ الدین من خلال أدائه المتنوع العبادی ـ المعنوی، الثقافی ـ النسکی، الاجتماعی والسیاسی و... وعبر دراسة أداء المسجد منذ صدر الإسلام إلى الوقت الراهن و لاسیما بعد الثورة الإسلامیة نجد أن هذا الکیان قد واجه تطورات کبیرة. ومن هذا المنطلق وبغیة التمهید لقیام هذا الکیان بدوره الفعّال فی مستقبل المجتمع وضرورة التخطیط الصحیح فی هذا المضمار، قمنا بدراسة أداء المسجد فی المستقبل بأسلوب کتابة السناریو لتصویر الحالات البدیلة لمستقبل التبلیغ فی المساجد بناء على الأداء الجدید.

إن السیناریوهات هی صورة المستقبل والغرض منها هو وصف التصاویر المحتملة من الظروف المعقّدة والمختلفة فی المستقبل. فی هذا البحث، أولا جرى استعراض التنوع والتطور التأریخی فی أداء المسجد، ثم تمّ تبیین و تقدیر نتائج الاتجاهات الصغیرة والکبیرة المؤثرة فی المستقبل التبلیغی للمساجد وبذلک اتّضحت العناصر الدافعة فی تغییر المستقبل التبلیغی للمساجد. وفی النهایة جرى اکتشاف «حاجة النّاس المستقبلیة» باعتبارها أهم عامل دافع یتّسم بعدم القطعیة، وقد طُرح سناریوهان بالترکیو على أدائین «الخدمات الاجتماعیة» و «إضفاء القیمة إلى الحیاة» ووسّعت هذه السیناریوهات بمنهج الورشة الاشتراکیة وبعد تأیید الخبراء أصبحت عنوانا للتصویر.

کلیدواژه‌ها العربیة

  • المسجد
  • المجتمع
  • المستقبل
  • أداء
  • سیناریو
  • العامل الدافع
  • التغییر

  • تاریخ دریافت 05 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 03 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1403
  • تاریخ انتشار 20 شهریور 1402